Poniżej znajdziecie nagrania wykładów 35. Festiwalu Kultury Żydowskiej. Wszystkie one są w oryginalnych językach, w jakich zostały wygłoszone, bez tłumaczenia – przepraszamy za niedogodność.
Mój kolejny wykład „inauguracyjny” będzie wyznaniem miłości i goryczy, swego rodzaju osobistym podsumowaniem trzydziestu ośmiu lat spędzonych w bramie Festiwalu.
Opowiem w nim o tajemnicy zakazanej bramy, o fenomenie Bramy Żydowskiego Życia i tajemnicy „mojego” Kazimierza, który z tym dzisiejszym niewiele ma wspólnego. Wprowadzę Państwa do przedsionka Bramy Serca, najważniejszej i jedynej bramy, która pozwala zrozumieć, czym jest nasze wspólne dzieło (życia) – FKŻ.
Jesteśmy obecnie świadkami pogłębiania podziałów, nawrotu do tradycjonalnych postaw wyższościowych, brutalnej polityki siły. Wszędzie, w tym w Polsce i w Izraelu. Dla niektórych oznacza to upadek ideałów dialogowych.
Dla Stanisława Krajewskiego i jego rozmówców świadczy to o potrzebie wskazywania we własnych tradycjach religijnych takich zasobów, które umożliwiają konstruktywne współistnienie, braterski dialog i ludzką przyjaźń. A poza tym relacje chrześcijańsko-żydowskie to sprawa tysiącleci; chwilowe trendy nie powinny niszczyć ich głębszego sensu.
Swoje refleksje przedstawią znane w Krakowie postaci – kard. Grzegorz Ryś i rabin Boaz Pash. Spotkanie poprowadzi profesor Stanisław Krajewski.
Moderowana dyskusja w gronie doświadczonych praktyków, zajmujących się odkrywaniem i popularyzacją żydowskiego dziedzictwa i kultury, skupi się na tym, jak najlepiej komunikować wiedzę historyczną, badać dziedzictwo materialne oraz przekazywać niematerialne tradycje za pomocą angażujących opowieści.
wykład w języku angielskim
Wykład ten będzie poświęcony analizie obecnego stanu antysemityzmu na świecie. Zjawisko to zostanie zbadane z perspektywy porównawczej oraz strukturalnej.
W jaki sposób antysemityzm jest podobny do innych form uprzedzeń i nienawiści, a co go od nich odróżnia? Dlaczego tak często bywa on porównywany do wirusa zmieniającego swoją postać (tzw. shape-shifting virus)? I wreszcie – jakie działania można podjąć, aby skutecznie mu przeciwdziałać?
wykład w języku angielskim
Wykład ten będzie poświęcony analizie sposobów, w jakich Biblia pojawia się w dzisiejszym, pełnym napięć dyskursie politycznym dotyczącym migracji, obecnym zarówno po lewej, jak i po prawej stronie sceny politycznej. Podczas spotkania omówimy wersety biblijne jako ucieleśnienie etyki wzajemnego uznania, która pozostaje aktualna pomimo przesunięć interpretacyjnych wynikających z przekładów oraz zmieniających się czasów.
wykład w języku angielskim
Spotkanie z reprezentantkami Hillel Polska o tym, czym jest dziś żydowskość młodego pokolenia w Polsce. Punktem wyjścia będzie szabat, rozumiany nie tylko jako tradycja religijna, ale także przestrzeń zatrzymania się, bycia razem i budowania relacji w świecie pędu i samotności. Rozmowa połączy osobiste historie odkrywania korzeni oraz próbę odpowiedzenia na pytanie czym jest dla nich żydowskość i co wynieśli z domów a czego uczą się sami?
Przejmujący i niezwykle osobisty wykład o przemianie, muzyce i nadziei.
Kobi Farhi dzieli się swoją życiową podróżą – od byłego skrajnie prawicowego ekstremisty do wielokrotnie nagradzanego muzyka i działacza na rzecz pokoju – i ujawnia, w jaki sposób żydowska muzyka Izraela stworzyła nieoczekiwane więzi w samym sercu Bliskiego Wschodu. Dzięki osobistym opowieściom i spotkaniom z muzułmańskimi fanami, którzy ryzykowali życie dla izraelskiego zespołu, wyłania się zaskakująca prawda: pokój może być znacznie bliżej, niż nam wmawiano.
wykład w języku angielskim
Wykład będzie Opowieścią o Bramie Grodzkiej w Lublinie jako miejscu, instytucji i praktyce pamięci. Brama Grodzka, położona między dawnym miastem chrześcijańskim i żydowskim, staje się znakiem przejścia, spotkania i jej odpowiedzialności za tę Opowieść. W centrum spotkania znajdą się działania Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”: dokumentowanie pamięci o żydowskim Lublinie, praca z relacjami świadków, projekty edukacyjne, artystyczne i performatywne oraz tworzenie Archiwum rozumianego jako żywe medium kontaktu z przeszłością.
Wykład wpisuje się w festiwalowe rozumienie bramy jako metafory przejścia, spotkania i splątania czasów. Brama Grodzka zostanie pokazana jako miejsce graniczne, w którym historia miasta zagęszcza się w głosach świadków, dokumentach, fotografiach i działaniach artystycznych Tomasza Pietrasiewicza. To Opowieść o mieście, którego żydowski świat został zniszczony, a którego ślady nadal kształtują wyobraźnię, etykę i pamięć współczesnego Lublina.
Organy kojarzą się dziś niemal wyłącznie z chrześcijaństwem. Tymczasem ich historia w kulturze żydowskiej liczy kilka tysięcy lat i prowadzi od instrumentów opisywanych w Biblii oraz źródłach talmudycznych, przez średniowieczne świadectwa muzyczne, aż po monumentalne organy XIX-wiecznych synagog Europy.
Jak przejść przez bramę miłosierdzia i sprowadzić mesjasza? I czy to prawda, że kłóda na tej bramie jest wielka jak cały Międzybóż? Jak przez bramy pałacowe przechodził cadyk z Warki i dlaczego stawał się wtedy niewidzialny?
Podczas spotkania przyjrzymy się rozwojowi opowieści chasydzkich i kulturze chasydyzmu, najważniejszego ruchu religijno-mistycznego zrodzonego na ziemiach polskich. Co opowieści mówią o chasydach, chasydyzmie i ich wyjątkowej kulturze? Zastanowimy się też, jak wyobrażona jest w tych opowieściach Polska i jak zmieni się obraz polskiej literatury, jeśli uwzględnimy w niej kilkaset tomów hebrajskich i jidyszowych narracji chasydzkich. Omówimy też, jak tradycja chasydzkiej twórczości rozwijana jest po Zagładzie w Ameryce Północnej i Izraelu.
Wykład przedstawia niezwykłą historię języka hebrajskiego – od jego początków jako języka świętych tekstów, przez wieki funkcjonowania głównie w liturgii i piśmiennictwie, aż po jego odrodzenie jako języka codziennego. Omówione zostaną kluczowe etapy rozwoju hebrajskiego oraz czynniki, które umożliwiły jego powrót do życia w nowoczesnym świecie. Szczególna uwaga zostanie poświęcona roli, jaką odegrał Eliezer Ben-Yehuda w procesie jego standaryzacji i popularyzacji. Wykład ukazuje również, jak język hebrajski łączy tradycję z nowoczesnością, pozostając ważnym elementem tożsamości kulturowej i narodowej.
pierwsza część spotkania w języku polskim, druga – w języku angielskim
Za kamiennymi bramami, synagogami i ukrytymi podwórzami żydowskiego Kazimierza pulsuje głęboka pamięć duchowa. Ten spacer zaprasza Państwa do pójścia śladami wielkich rabinów Krakowa – od halachicznego geniuszu Remu po mistyczną naukę Autora „Megale Amukot” – dla których bramy tej dzielnicy były przejściem do wyższych światów. Przemierzając historyczne uliczki, otworzymy bramy przeszłości i odkryjemy mistycyzm oraz tajemnice wyryte w progach Kazimierza, łączące to, co ziemskie i materialne, z wiecznym duchem.
Koniec świata na południe od Tel Awiwu” to reporterska rekonstrukcja 7 października 2023 roku – dnia, który zmienił Izrael – i kolejnych tygodni oraz miesięcy, które wstrząsnęły Strefą Gazy oraz Bliskim Wschodem.
Opowieść prowadzi przez kibuce, przygraniczne drogi, festiwal muzyczny i w końcu do Rafah, Chan Junus oraz Gazy, oddając głos zwykłym ludziom, których los splótł w jednym z najbardziej dramatycznych momentów współczesnej historii regionu. Książka ujawnia nieznane dotąd kulisy działań polskich dyplomatów i urzędników, którzy w pełnej dyskrecji działali na rzecz uwolnienia zakładników porwanych przez Hamas.
Polski paszport, w tej historii, nie jest symbolem – ma stać się przepustką do wolności.