Elegant Solutions and A Flower is Not a Rat – storytelling (EN)

Od wygnania do powrotu: żydowski uchodźca wraca do Krakowa, aby opowiedzieć swoją historię. 

3 lipca 2026 roku 89-letni dr Len Biran powróci do miasta swojego urodzenia – Krakowa – aby podzielić się niezwykłą historią życia naznaczonego wygnaniem i walką o przetrwanie. 

Jego opowieść sceniczna Elegant Solutions jest hołdem dla ojca oraz dla odporności, pomysłowości i odwagi, które pozwoliły rodzinie przetrwać jako uchodźcom w burzliwych czasach II wojny światowej i w latach powojennych. 

Len urodził się w Krakowie w 1937 roku. Miał zaledwie dwa lata, gdy nazistowskie Niemcy napadły na Polskę. W obliczu śmiertelnego zagrożenia jego ojciec uciekł wraz z rodziną na wschód, wydostając się z okupowanej Polski. W latach wojny rodzina przeszła przez obóz więzienny na Syberii, a następnie żyła jako uchodźcy w Uzbekistanie i Tadżykistanie, zanim rozpoczęła niezwykłą podróż, która ostatecznie zaprowadziła ich do Izraela, Etiopii i Kenii. 

W Etiopii ojciec Lena był farmaceutą cesarza Hajle Syllasje. 

W wieku 18 lat Len zdobył stypendium na studia biochemiczne w Wielkiej Brytanii. Zainspirowany postawą ojca, pracował później jako badacz biologii molekularnej, ekspert UNESCO, wykładowca akademicki i lekarz w krajach Globalnego Południa, a także jako lekarz rodzinny w Leeds. 

Tego lata Len wraca do Krakowa nie jako uchodźca, lecz jako opowiadacz historii. Jego występ w Synagodze Wysokiej na Kazimierzu, który odbędzie się 3 lipca, jest częścią cieszącego się międzynarodową renomą Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie. 

Len opowie o zaradności i człowieczeństwie swojego ojca w świecie wywróconym do góry nogami przez wojnę. Towarzyszyć mu będzie jego żona, Ruth Steinberg, uznana opowiadaczka historii. 

Historie, które opowiadają, mają dla nich głęboko osobiste znaczenie. Są również hołdem dla Basi, najlepszej przyjaciółki matki Lena sprzed wojny. W czasie wojny Basia, która nie była Żydówką, działała w ruchu oporu i przez pięć długich lat ukrywała sześcioletniego kuzyna Lena przed nazistami. 

Len i Ruth mieli zaszczyt spotkać Basię w Krakowie w 2001 roku. Basia nie widziała od 1939 roku małego synka swojej najlepszej przyjaciółki. Do dziś Len i Ruth utrzymują przyjaźń z jej rodziną. Historia Basi zostanie upamiętniona w występie Ruth. 

Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie jest znany na całym świecie z żywego świętowania żydowskiego życia, muzyki, historii i kultury. Stanowi on idealne tło dla powrotu Lena do miejsca urodzenia i opowiedzenia historii o wygnaniu. 

Jak mówi Ruth w jednej ze swoich opowieści: 

„Tak wygląda prawdziwe zwycięstwo”.